Kedilerde diş eti hastalığı: erken belirtiler ve evde bakım

Kedilerde diş eti hastalığının en erken belirtileri geçmeyen ağız kokusu, diş eti çizgisinde kızarıklık ve yemek yerken tek tarafı kullanmaktır. Diş eti hastalığı dört yaşın üzerindeki kedilerin yarısından fazlasında görülür, ama kediler ağrıyı çok iyi gizlediği için çoğu zaman ilerledikten sonra fark edilir. Bu sayfada kedilerde diş eti hastalığının belirtilerini, hastalığın nasıl ilerlediğini, evde ağız kontrolünü ve diş bakımını, veterinerde yapılan temizliği ve ne zaman beklemeden gitmen gerektiğini bulacaksın.

Belirtiler ve ne anlama geldikleri

Sağlıklı bir kedinin diş eti açık pembedir. Bazı kedilerde diş etinde siyah benekler olur; bu bir pigmenttir ve genellikle normaldir.

Diş eti hastalığı nasıl ilerler?

1. Plak: Yemekten sonra dişlerin yüzeyinde bakteri tabakası oluşur. Bu aşamada fırçalamayla temizlenebilir.
2. Diş taşı: Temizlenmeyen plak birkaç gün içinde sertleşir. Diş taşı fırçalamayla çıkmaz.
3. Diş eti iltihabı (gingivit): Diş etinin kenarı kızarır ve şişer. Bu aşama hâlâ geri döndürülebilir.
4. Diş eti hastalığı (periodontit): İltihap dişi tutan dokulara ve kemiğe ilerler. Kayıp geri gelmez; diş sallanır ve çekilmesi gerekebilir.

Ağızdaki iltihap yalnızca ağızla sınırlı kalmaz; uzun süren diş eti hastalığı kedinin genel sağlığını da etkileyebilir.

Kedilere özgü iki sorun

• Diş erimesi: Yetişkin kedilerde çok yaygındır. Diş, kökten ya da diş eti çizgisinden başlayarak erir. Çok ağrılıdır, ama erken aşamada dışarıdan görünmez; çoğu zaman yalnızca röntgenle anlaşılır. Çene titremesi, yemeğe gidip vazgeçme ya da tek taraftan çiğneme önemli ipuçlarıdır.
• Ağız iltihabı (stomatit): Ağzın arka kısmında ve yanaklarda yaygın, ağrılı bir iltihaptır. Kedi aç olduğu halde yiyemez, salyası artar. Veteriner tedavisi gerektirir.

Evde ağız kontrolü

Haftada bir kez, kedin rahat ve sakinken:

1. Kediyi kucağına ya da yanına al, başını nazikçe tut.
2. Dudağını yandan kaldırıp arka dişlere bak; ağız kokusu ve diş taşı çoğu zaman en çok oradadır.
3. Diş eti çizgisine dikkat et: kırmızı bir hat, şişlik ya da kanama var mı?
4. Kısa tut ve ödülle bitir. Kedin rahatsız olursa zorlama, başka bir gün dene.

Evde diş bakımı

• Fırçalama en etkili yöntemdir. İdeal olan her gün; haftada birkaç kez bile fark yaratır.
• Kedi diş macunu kullan. İnsan diş macunu kediler için uygun değildir; yutulmak üzere yapılmadığı gibi bazıları kedilere zararlı maddeler içerir.
• Yavaş başla. Önce birkaç gün yalnızca dudaklarına dokun ve ödül ver; sonra parmağına sürdüğün macunu tattır; sonra parmak fırçası ya da yumuşak kedi fırçasıyla birkaç dişe geç. Bu alışma birkaç hafta sürebilir.
• Dış yüzeylere odaklan. Dişlerin yanağa bakan yüzü en önemlisidir; iç yüzleri dil temizler.
• Diş mamaları ve ödülleri destekler, yerine geçmez. Etkinliği bağımsız olarak test edilmiş ürünleri tercih et ve veterinerine danış.

Kedin hiç fırçalatmıyorsa düzenli ağız kontrolü ve yıllık veteriner muayenesi yine de büyük fark yaratır.

Veterinerde diş temizliği

Diş taşı ve diş eti altındaki iltihap yalnızca veterinerde temizlenebilir. Doğru temizlik genel anestezi altında yapılır: veteriner diş eti çizgisinin altını da temizler, her dişi tek tek kontrol eder ve gerekirse röntgen çeker. Anestezisiz "diş taşı kazıma" yalnızca görünen yüzeyi temizler, hastalığın asıl olduğu diş eti altına ulaşamaz ve önerilmez.

Anestezi kaygısı anlaşılır bir kaygıdır. Veterinerin önce kan testleriyle kedinin anesteziye uygun olup olmadığına bakar. Çoğu kedi için ağrılı bir dişle yaşamanın riski, kontrollü bir anesteziden daha büyüktür.

Ne zaman beklemeden gitmeli?

• Kedin bir günden uzun süredir hiç yemiyorsa (kedilerde uzun açlık karaciğere zarar verir)
• Yüzde, çenede ya da göz altında şişlik varsa
• Ağızdan kan geliyorsa ya da kedi ağzını kapatamıyorsa
• Kırık bir diş görüyorsan

Kediler hastalığı gizlemekte ustadır; ağız ağrısı da çoğu zaman sessiz kalır. Diğer gizli belirtiler için kediler hastalığı nasıl gizler rehberine bakabilirsin.

Yıllık kontrol

Yıllık genel muayene ağız kontrolünü de kapsar ve aşı tekrarlarıyla aynı güne denk gelebilir. Bunun için kedi aşı takvimi rehberindeki yetişkin tekrar aralıklarına bak. Yaşlanan kedilerde ağız kontrolü daha da önemli hale gelir.

Sık sorulan sorular

Kedimin ağzı hep biraz kokar, bu normal mi?

Hafif bir mama kokusu normaldir. Belirgin, geçmeyen kötü koku ise çoğu zaman diş eti iltihabının ilk belirtisidir.

Kuru mama dişleri temizler mi?

Sıradan kuru mamanın etkisi sınırlıdır. Diş bakımı için özel tasarlanmış bazı mamalar yardımcı olabilir, ama fırçalamanın yerini tutmaz.

Diş çekiminden sonra kedim yemek yiyebilir mi?

Evet. Çoğu kedi ağrılı dişten kurtulduktan sonra eskisinden daha rahat yer. İlk birkaç gün veterinerin yumuşak ya da ıslak mama önerebilir.

Diş taşını evde temizleyebilir miyim?

Hayır. Diş taşı sertleşmiş plaktır; evde kazımak diş etine ve mineye zarar verir. Temizlik veterinerde yapılmalıdır.