Kedilere zehirli bitkilerin en tehlikelisi zambaktır: yaprağını, çiçeğini, polenini ve hatta vazodaki suyunu yalamak bile kedide böbrek yetmezliğine yol açabilir. Zakkum, sago palmiyesi, lale ve sümbül soğanları da ciddi zehirlenme yapar; difenbahya, salon sarmaşığı (potos), kroton ve deve tabanı gibi yaygın ev bitkileri ise ağızda ve midede tahrişe neden olur. Bu sayfada kedilere zehirli ev ve bahçe bitkileri listesini, hangisinin ne kadar acil olduğunu, zehirlenme belirtilerini ve kedi dostu güvenli bitki seçeneklerini bulacaksın.
Kısa cevap
Kedilere en tehlikeli bitkiler
- Zambak ve gün zambağı: bütün parçaları, polen ve vazo suyu dahil. Hayati tehlike.
- Zakkum: bütün parçaları; kalbi etkiler.
- Sago palmiyesi: özellikle tohumları; karaciğere zarar verir.
- İnci çiçeği: kalbi etkiler.
- Lale, sümbül, nergis: en çok soğanları.
- Sıklamen: en çok yumrusu.
Ev ve bahçe bitkileri listesi
| Bitki | Tehlikeli kısım | Etkisi | Ne kadar acil |
|---|---|---|---|
| Zambak, gün zambağı | Hepsi, polen ve vazo suyu | Böbrek yetmezliği | Belirti beklemeden hemen veteriner |
| Zakkum | Hepsi | Kalp ritmi bozukluğu | Hemen veteriner |
| Sago palmiyesi | Hepsi, en çok tohum | Karaciğer yetmezliği | Hemen veteriner |
| İnci çiçeği | Hepsi | Kalp ritmi bozukluğu | Hemen veteriner |
| Lale, sümbül, nergis | Soğan, sonra yaprak ve çiçek | Kusma, ishal, salya; çok miktarda kalp etkisi | Aynı gün veteriner |
| Sıklamen | Yumru | Kusma, ishal; çok miktarda kalp etkisi | Aynı gün veteriner |
| Kasımpatı | Hepsi | Kusma, ishal, salya | Belirti olursa veteriner |
| Difenbahya, salon sarmaşığı (potos), filodendron, deve tabanı | Yaprak ve gövde | Ağızda yanma, salya, yutkunma güçlüğü | Belirti olursa veteriner |
| Kroton | Yaprak ve özsu | Ağızda tahriş, kusma | Belirti olursa veteriner |
| Aloe vera | Yaprak özü | Kusma, ishal | Belirti olursa veteriner |
| Ortanca, açelya | Hepsi | Kusma, ishal; açelyada kalp etkisi | Açelyada aynı gün veteriner |
| Para ağacı (yeşim bitkisi) | Hepsi | Kusma, halsizlik | Belirti olursa veteriner |
| Paşa kılıcı | Yaprak | Kusma, ishal | Belirti olursa veteriner |
| Atatürk çiçeği | Yaprak, özsu | Hafif mide bulantısı, salya | Genellikle hafif |
Bu liste tam değildir. Yeni bir bitkiyi eve almadan önce kediler için güvenli olup olmadığını kontrol et.
Zambak neden bu kadar tehlikeli?
Gerçek zambaklar (Lilium türleri) ve gün zambakları kedilerde birkaç gün içinde akut böbrek yetmezliğine yol açabilir. Tehlikeyi büyüten üç şey var:
- Çok az miktar yeter. Bir yaprağın küçük bir parçası, tüyüne bulaşan polenini yalaması ya da vazodaki suyu içmesi yeterli olabilir.
- İlk saatlerde belirti hafif olur. Kusma, salya ya da iştahsızlık görülebilir, sonra kedi düzelmiş gibi görünür. Böbrek hasarı bu arada ilerler.
- Zaman çok önemli. Tedavi erken başlarsa kedinin iyileşme şansı yüksektir; geciktikçe bu şans hızla düşer.
Bu yüzden zambakla herhangi bir temastan şüpheleniyorsan belirti beklemeden veterinere git. Kedi olan bir evde zambak bulundurma; hediye gelen buketleri de kontrol et, çoğu karışık buket zambak içerir.
Zehirlenme belirtileri
- Salya, ağzını patileme, yutkunma güçlüğü
- Kusma ya da ishal
- İştahsızlık, saklanma, halsizlik
- Az ya da hiç idrar yapmama, ya da tam tersi çok su içme (zambakta böbrek belirtisi)
- Titreme, sendeleme, nöbet
- Çok yavaş, çok hızlı ya da düzensiz kalp atışı
Kediler hastalığı gizlemekte çok iyidir. Bir bitkinin kemirildiğini, yere yaprak düştüğünü ya da kedinin tüyünde polen gördüysen, belirti olmasa da dikkatli ol.
Kedin bir bitkiyi kemirdiyse ne yapmalı?
- Kediyi bitkiden uzaklaştır ve ağzında kalan parçaları nazikçe temizle.
- Bitkinin adını not et ya da fotoğrafını çek. Mümkünse bir parçasını yanına al.
- Zambak, zakkum, sago palmiyesi ya da inci çiçeği söz konusuysa hemen veterinere git. SarPet'teki acil panelinde sana en yakın açık klinikleri görebilirsin.
- Diğer bitkilerde kusma, salya, iştahsızlık ya da halsizlik görürsen veterinerini ara.
- Evde kusturmaya çalışma, süt ya da başka bir şey içirme. Kedilerde kusturma yalnızca veteriner tarafından yapılmalıdır.
Güvenli bir ev için
- Yeni bir bitki almadan önce kediler için güvenli olup olmadığına bak.
- Kedine kendi köşesinde kedi otu ya da buğday çimi sun; kemirme isteği oraya yönelir.
- Asma saksılar her zaman çözüm değildir: kediler tırmanır ve düşen yaprakları bulur.
- Bitkilerin altındaki tabaklardaki suyu ve gübreli suyu açıkta bırakma.
- Kedin bitki kemirmeyi alışkanlık haline getirdiyse can sıkıntısı da bir neden olabilir. Kediler için ev içi zenginleştirme programı bu konuda yardımcı olur.
Kedi dostu bitkiler
Bu bitkiler kediler için zehirli kabul edilmez. Yine de çok miktarda yenirse hafif mide bulantısı yapabilir.
- Kedi otu ve buğday çimi
- Kurdele çiçeği (örümcek bitkisi)
- Boston eğreltiotu
- Areka palmiyesi
- Kalatya (dua çiçeği)
- Orkide (Phalaenopsis)
- Afrika menekşesi
- Peperomya
- Fesleğen, biberiye
Sık sorulan sorular
Kedim sadece zambağın vazosundan su içti, bu da tehlikeli mi?
Evet. Vazo suyu da zehirli madde içerebilir. Belirti beklemeden veterinere git.
Kedim neden bitki kemiriyor?
Kediler lif almak, tüy yumağını atmaya yardım etmek ya da sadece merak ve can sıkıntısı yüzünden bitki kemirebilir. Kendi kedi çimi olan ve gün içinde yeterince oynayan kediler ev bitkilerine daha az ilgi gösterir. Kemirme birdenbire çok arttıysa veterinerine söyle.
Kedi otu ile kedi çimi aynı şey mi?
Hayır. Kedi otu (catnip) çoğu kedide kısa süreli bir heyecan ya da gevşeme yaratan bir bitkidir. Kedi çimi ise genellikle buğday ya da arpa filizidir ve kemirmek için sunulur. İkisi de güvenlidir.
Kurutulmuş çiçekler ve buketler de tehlikeli mi?
Kurutulmuş zambak da tehlikelidir. Karışık buketlerde zambak çok sık bulunur.
Köpekler için de aynı bitkiler mi tehlikeli?
Birçoğu köpekler için de zehirlidir, ama zambak özellikle kedilerde böbrek yetmezliği yapar. Köpekler için mutfaktaki riskler köpeklere zehirli yiyecekler rehberinde.
Kaynaklar
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz.