Köpek aşı takvimi: yavru ve yetişkin köpekler için hafta hafta rehber

Köpek aşı takvimi, yavru köpek 6–8 haftalıkken başlayan ve en erken 16. haftada tamamlanan bir dizi aşıyla ilerler; ardından yetişkinlikte düzenli tekrarlarla sürer. Bu sayfada hangi aşının hangi haftada yapıldığını tek tabloda, tekrar dozlarının neden atlanmaması gerektiğini ve bir doz kaçtığında ne olacağını bulacaksın. Haftalar, Türkiye'deki yaygın uygulamaya ve Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği'nin (WSAVA) aşı rehberine dayanıyor. Köpeğin için kesin takvimi yine de veterinerin belirler; çünkü yaş, sağlık geçmişi ve yaşadığın bölge takvimi değiştirir.

Yavru köpek aşı takvimi: hafta hafta

Veterinerin, köpeğine başladığı haftaya ve kullandığı aşının türüne göre bu haftaları birkaç gün ileri ya da geri alabilir. Önemli olan iki şey: dozlar arasında 2–4 hafta olması ve serinin son karma dozunun 16. haftadan önce yapılmaması.

Neden tek doz yetmiyor?

Yavru köpek doğduktan sonra anne sütüyle antikor alır. Bu antikorlar ilk haftalarda onu korur ama aynı zamanda aşının işini de engeller: anne antikoru yüksekken yapılan aşı, bağışıklık sistemine "çalışma" komutu veremez. Sorun şu ki anne antikorlarının ne zaman düştüğü her yavruda farklı; bazısında 8. haftada, bazısında 14. haftada.

Bu yüzden takvim, tek bir "doğru gün" aramak yerine 2–4 haftada bir doz yapıp anne antikorunun düştüğü anı yakalamaya dayanır. 16. haftadaki son doz, yavruların büyük çoğunluğunda anne antikorunun artık engel olmadığı yaşa denk gelir. 26. hafta civarındaki tekrar da bu dozlarda bile koruma kazanamamış az sayıdaki yavruyu yakalamak içindir.

Hangi aşı neye karşı korur?

Karma aşı Türkiye'de çoğunlukla leptospirozla birlikte tek iğnede yapılır; aşı karnesinde ikisinin ayrı ayrı yazıp yazmadığına bak. İç ve dış parazit uygulaması aşı değildir ama takvimin bir parçasıdır: aşıdan önce yapılır ve yıl boyu düzenli tekrarlanır. Bunun için köpekte iç ve dış parazit takvimi rehberine bakabilirsin.

Yetişkin köpekte aşı tekrarı

Yavru serisi ve ilk yıl tekrarı bittikten sonra köpeğin "yetişkin takvimine" geçer:

• Kuduz: Türkiye'de yılda bir. Yasal zorunluluk olduğu için aralık köpeğe göre değişmez; seyahat ve kayıt işlemlerinde de güncel kuduz aşısı istenir.
• Leptospiroz: Koruması kısa sürer, bu yüzden yılda bir tekrarlanır.
• Karma: Türkiye'de çoğu klinik yılda bir yapar. WSAVA rehberi ise canlı karma aşıların, ilk yıldan sonra üç yılda birden daha sık tekrarlanmasına gerek olmadığını söyler. Veterinerin, köpeğinin yaşam tarzına ve kullandığı aşıya göre bu ikisinden birini seçer; bazı klinikler kanda antikor düzeyine bakan bir testle karar verir.
• Bronşin, corona, Lyme: Risk sürdükçe, genellikle yılda bir.

Yıllık genel muayene, tekrarlar için en doğal zamandır. Veteriner hem aşıyı yapar hem de kilo, diş ve eklem gibi belirti vermeden ilerleyen sorunlara bakar.

Bir doz kaçarsa ne olur?

Takvimin kaymasına sık rastlanır ve çoğu zaman telafisi mümkündür. Ama telafinin nasıl olacağına veterinerin karar verir:

• Yavru serisinde birkaç haftalık gecikme: Veteriner genellikle kaldığın yerden devam eder ya da bir doz ekler. Gecikme uzunsa seriyi yeniden başlatabilir, çünkü anne antikorlarının düştüğü pencere kaçmış olabilir.
• Yetişkin köpekte yıllık tekrar birkaç hafta geçtiyse: Çoğunlukla tek doz yeter. Kuduz için gecikme, yasal kayıt ve seyahat açısından ayrıca önemlidir.
• Geçmişi bilinmeyen köpek: Sahiplendirilen ve aşı karnesi olmayan bir yetişkini veteriner çoğu zaman aşısız kabul eder ve kısa bir seriyle başlar.

Gecikme fark ettiğin gün veterinerini ara; "bir sonraki randevuda hallederiz" diye beklemek, koruma boşluğunu uzatır.

Aşıdan önce ve sonra

Aşıdan önce

• Köpeğin aşı günü sağlıklı olmalı. İshal, kusma, ateş ya da belirgin halsizlik varsa veterinerin aşıyı birkaç gün erteleyebilir.
• İç parazit uygulaması genellikle aşıdan birkaç gün ile bir hafta önce yapılır.
• Aşı karnesini ya da önceki kayıtları yanına al.

Aşıdan sonra

• Bir iki gün süren hafif halsizlik, iştahta azalma ve iğne yerinde küçük bir şişlik normaldir.
• Yüzde ya da gözlerde şişme, kusma, nefes almada zorluk, kaşıntılı kabarıklıklar ya da bayılma alerjik tepki belirtisidir. Bu durumda beklemeden veterinerine ya da en yakın acil kliniğe git.
• Yavru serisi tamamlanıp son dozdan yaklaşık iki hafta geçene kadar, aşı durumunu bilmediğin köpeklerin dolaştığı yerlerden uzak dur. Bu, köpeğini evde kapatmak demek değil: aşısı tam köpeklerle ve temiz ortamlarda sosyalleşme bu dönemde de sürmeli. Yavru köpek sosyalleşme takvimi bu dengeyi kurmana yardım eder.

Aşı karnesi ve hatırlatıcılar

Her doz, tarihi ve aşının etiketiyle birlikte aşı karnesine işlenir. Kuduz aşısı ve mikroçip ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kayıt sistemine girilir; seyahatte ve sahiplik işlemlerinde bu kayda bakılır.

Takvimi akılda tutmanın en kolay yolu hatırlatıcıdır. SarPet'e aşı karnesini eklediğinde her aşının bir sonraki tarihi, önceki dozla arasındaki süreye göre hesaplanır ve zamanı gelmeden hatırlatılır. Yavru köpeğinle yeni tanışıyorsan, ilk veteriner ziyareti için kontrol listesi aşı takvimini kurduğun ilk randevuya hazırlanmanı kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Yavru köpek ilk aşıdan sonra dışarı çıkabilir mi?

Serinin tamamlanmasından önce, aşısı bilinmeyen köpeklerin dolaştığı parklara ve sokaklara indirmemek daha güvenlidir. Kucakta dışarıyı görmesi, temiz bir bahçe ya da aşısı tam köpeklerle buluşmalar bu dönemde uygundur.

Kuduz aşısı kaç aylıkken yapılır?

Genellikle 3 aylıktan (12 hafta) sonra. Türkiye'de zorunludur ve her yıl tekrarlanır.

Aşı sonrası köpeğimi yıkayabilir miyim?

Çoğu veteriner, aşıdan sonraki bir iki gün yıkamayı ertelemeyi önerir; köpeğin halsizse dinlenmesi daha önemlidir.

Kedimle aynı aşıları mı oluyor?

Hayır; kedilerin hastalıkları ve aşıları farklıdır. Ayrıntılar için kedi aşı takvimi rehberine bak.