Köpekte iç ve dış parazit takvimi: ne sıklıkla, ne zaman?

Köpekte iç ve dış parazit takvimi tek bir sabit tarih listesi değildir: yavru köpekte iç parazit uygulaması 2 haftada bir başlar ve aylığa iner; yetişkin köpekte iç parazit için en az yılda dört kez, pire ve kene için ise kullanılan ürüne göre ayda bir ya da birkaç ayda bir uygulama yapılır. Sıklığı köpeğin yaşı, nerede yaşadığın, mevsim ve köpeğin ne kadar dışarıda vakit geçirdiği belirler. Bu sayfada yaşa göre takvimi, Türkiye'de öne çıkan parazitleri ve veterinerinle hangi bilgileri paylaşman gerektiğini bulacaksın. Hangi ürünün kullanılacağına veterinerin karar verir.

Yaşa göre parazit takvimi

"Yüksek risk" şu durumları kapsar: köpeğin sık sık doğaya, ormana ya da köye gidiyorsa, başka köpeklerle çok vakit geçiriyorsa, çiğ et ya da sakatat yiyorsa, avlanma alışkanlığı varsa ya da evde küçük çocuk veya bağışıklığı zayıf biri yaşıyorsa.

İç parazitler

İç parazitler bağırsakta, bazıları ise kalpte ya da akciğerde yaşar. Çoğu belirti vermeden bulunabildiği için uygulama düzenli yapılır, belirti çıkmasını beklemek için değil.

• Yuvarlak solucanlar: Yavru köpeklerde çok yaygındır; anne karnında ve sütle geçebilir. Bu yüzden yavruda uygulama 2. haftada başlar. İnsana, özellikle çocuklara bulaşabilir.
• Tenyalar (şerit): Pireyi yutmakla ya da çiğ sakatat yemekle bulaşır. Bazı türleri insanda ciddi kist hastalığına yol açar.
• Giardia: Kirli su ve dışkıyla bulaşan, ishale neden olan bir tek hücreli; rutin parazit ilacıyla her zaman temizlenmez, ishal sürüyorsa veterinere söyle.
• Kalp kurdu: Sivrisinekle bulaşır ve Türkiye'nin birçok bölgesinde görülür. Koruyucu uygulama sivrisinek mevsiminde aylık yapılır; veterinerin yaşadığın bölgeye göre önerir.

Dış parazitler: pire, kene ve kum sineği

• Pire: Kaşıntı ve deri sorunlarının yanında tenya da taşır. Evdeki tek pire görünen kısımdır; yumurtalar halıda ve köpek yatağında yaşar.
• Kene: Türkiye'de ilkbahar ve yaz aylarında artar ama ılık bölgelerde yıl boyu bulunabilir. Köpeklerde babesia, ehrlichia ve anaplazma gibi kan hastalıklarını taşır.
• Kum sineği: Ege ve Akdeniz kıyılarında köpeklerde leishmaniasis hastalığını taşır. Bu bölgelerde yaşıyorsan ya da tatile gidiyorsan, veterinerin kovucu bir tasma ya da damla önerebilir.

Yürüyüşten sonra özellikle kulak arkası, boyun, koltuk altı, karın ve parmak araları gibi kenenin sevdiği yerlere bak. Bulduğun keneyi çıplak elle ezme; doğru şekilde nasıl çıkaracağını bilmiyorsan veterinerine sor.

Kene nasıl çıkarılır?

Keneyi ne kadar erken çıkarırsan hastalık bulaşma riski o kadar azalır. Emin değilsen veterinerine götür; kendin çıkaracaksan:

1. Kene pensi ya da ucu ince bir cımbız kullan. Parmakla çekme, ezme.
2. Keneyi deriye olabildiğince yakından, başından tut. Gövdesini sıkma; sıkmak kenenin içindekini köpeğe geri itebilir.
3. Sabit ve yavaş bir güçle düz yukarı çek. Hızla koparma ya da sertçe çevirme.
4. Bölgeyi temizle ve ellerini yıka. Keneyi bir kaba ya da banda koyup kapat; tuvalete atabilirsin.
5. Birkaç gün bölgeyi izle. Kızarıklık büyürse ya da köpekte halsizlik, ateş veya iştahsızlık başlarsa veterinerine söyle.

Keneyi bırakması için kolonya, yağ ya da çakmak kullanma; bunlar köpeğe zarar verir ve kenenin daha fazla salgı bırakmasına yol açabilir.

Mevsime göre neler değişir?

• İlkbahar ve yaz: Kene, pire, sivrisinek ve kum sineği en aktif dönemde. Dış parazit uygulamasında boşluk bırakma.
• Sonbahar: Ilık geçen sonbaharda keneler sürer; uygulamayı kesmek için soğukların gerçekten başlamasını bekle.
• Kış: Soğuk bölgelerde dış parazit riski azalır, ama ev içinde pire sürebilir. İç parazit uygulaması mevsimden bağımsız devam eder.

Veterinerinle konuşurken

Takvimi birlikte kurmak için veterinerine şunları anlat:

• Köpeğinin günde ne kadar dışarıda kaldığı, nerede yürüdüğü
• Ormana, köye, sahile ya da yurt dışına gidip gitmediğin
• Ne yediği (çiğ beslenme, sakatat, av)
• Evde çocuk, yaşlı ya da başka hayvan olup olmadığı

Başka bir hayvan için alınmış ürünü kullanma. Bazı köpek ürünlerindeki permetrin kediler için çok tehlikelidir; evde kedi de varsa bunu mutlaka söyle ve uygulamadan sonra kediyi köpekten bir süre uzak tut.

Uygulama sonrası

• Damla ürünlerde uygulama yerinin kuruması için köpeği bir iki gün yıkama.
• Kaşıntı, kızarıklık, kusma, salya ya da titreme fark edersen veterinerini ara ve ürünün kutusunu yanında tut.
• Tablet ürünlerde köpek tableti kusarsa tekrar vermeden önce veterinerine danış.

SarPet'te

• Her uygulamayı kaydet; bir sonrakinin zamanı gelmeden hatırlatma alırsın.
• Yaşam takvimi, kene ve pire mevsimi yaklaşırken seni uyarır.
• Aşı günlerini planlarken köpek aşı takvimi ile birlikte bak; iç parazit uygulaması aşıdan önce gelir. Yavru köpeğinle yeni tanışıyorsan, ilk randevuda neler soracağın yavru köpek ilk veteriner ziyareti rehberinde.

Sık sorulan sorular

Köpeğimde parazit görmüyorum, yine de uygulama gerekir mi?

Evet. İç parazitlerin çoğu gözle görülmez ve belirti vermeden yaşar; düzenli uygulama bu yüzden yapılır.

Kışın dış parazit uygulamasını kesebilir miyim?

Soğuk bölgelerde bazı veterinerler kışın ara verilmesini uygun bulur. Ilık bölgelerde ve evde pire görüldüyse yıl boyu sürmesi önerilir.

Parazit ilacı ile aşı aynı gün yapılır mı?

Çoğu klinik iç parazit uygulamasını aşıdan birkaç gün önce yapmayı tercih eder. Veterinerin aynı günü uygun görebilir.