Yavru köpek diş değişimi: ay ay neler olur?

Yavru köpekte diş değişimi yaklaşık 3–4 aylıkken başlar ve 6–7 aylıkken biter: önce ön kesici dişler, ardından köpek dişleri ve azı dişleri değişir; sonunda 28 süt dişinin yerini 42 kalıcı diş alır. Bu dönemde diş etleri sızlar ve çiğneme isteği artar, bu yüzden yavru köpeğin ısırması büyük ölçüde gelişimin bir parçasıdır. Bu sayfada ay ay diş değişimi takvimini, ısırmayı yönetmenin yollarını, güvenli çiğneme önerilerini ve ne zaman veterinere gitmen gerektiğini bulacaksın.

Ay ay diş değişimi

Irklara göre birkaç haftalık fark normaldir. Küçük ırklarda değişim biraz daha geç tamamlanabilir.

Düşen süt dişlerini çoğu zaman bulamazsın: yavrular onları genellikle yemekle birlikte yutar ve bu zararsızdır. Oyuncakta küçük bir kan izi ya da yerde minik bir diş görmen de normaldir.

Isırma neden artıyor?

Diş eti, kalıcı diş çıkarken sızlar ve kaşınır. Çiğnemek bu rahatsızlığı hafifletir; yani yavru köpeğin ellerini, ayakkabılarını ya da mobilyaları çiğnemesi bir "yaramazlık" değil, rahatlama yoludur. Aynı dönemde yavru, ısırmanın ne kadar sert olabileceğini de öğrenir. Annesinden ve kardeşlerinden öğrenmeye başladığı bu ölçüyü artık senden öğrenecek.

Isırmayı yönetmek

• Yönlendir. Elini ya da kıyafetini ısırdığında sakince çek ve yerine bir çiğneme oyuncağı uzat. Oyuncağı ısırdığında öv.
• Oyunu kısa kes. Isırma sertleşirse sesini yükseltmeden oyunu durdur, birkaç saniye ilgini çek, sonra devam et. Yavru, sert ısırmanın oyunu bitirdiğini öğrenir.
• Eller oyuncak değildir. Elle güreşme ve parmakla kışkırtma ısırmayı ödüllendirir. Halat ya da uzun bir oyuncak kullan.
• Yorgunluğu fark et. Isırmanın birdenbire arttığı anlar çoğu zaman yavrunun aşırı yorulduğu anlardır. Sessiz bir yerde dinlenmesi en iyi çözümdür.
• Ceza verme. Ağzını tutmak, bağırmak ya da vurmak korkuya yol açar ve ısırmayı artırabilir.

Bu temel kurallar, ilk üç komut: otur, bekle, gel gibi erken eğitimle birlikte çok daha hızlı oturur.

Neyi çiğnemesine izin ver?

• Yumuşak ve esnek kauçuk çiğneme oyuncakları
• Islatılıp buzdolabında soğutulmuş bir bez
• Diş etini rahatlatmak için yapılmış, yaşına uygun diş kaşıyıcılar
• Boyuna uygun, yutulma riski olmayan oyuncaklar
• İçine biraz ıslak mama sürülüp dondurulmuş dolgulu oyuncaklar

Basit bir kural: Tırnağınla bastırdığında hiç iz bırakmayan bir şey, diş değiştiren bir yavru için fazla serttir. Kemik, boynuz, toynak, sert naylon kemikler ve buz küpleri dişi kırabilir. Pişmiş kemik ise kıymıklanıp yaralanmaya yol açar; zehirli olmasa da riskli yiyecekler köpeklere zehirli yiyecekler rehberinde.

Oyuncakları düzenli olarak kontrol et; parçalanan ya da küçülen oyuncağı at. Yavrunun bir şey çiğnerken yalnız kalmamasına dikkat et.

Evi diş değişimine hazırlamak

• Kabloları, ayakkabıları ve çocuk oyuncaklarını yerden kaldır.
• Yavrunun yalnız kaldığı alanı küçük ve güvenli tut.
• Mobilya ayaklarını çiğniyorsa oyuncakları o köşeye koy ve dönüşümlü kullan; her gün aynı oyuncak ilgisini kaybeder.

Diş değişimi döneminde beslenme

Diş etleri çok sızladığında bazı yavrular mamaya daha az ilgi gösterir. Bunu kolaylaştırmanın yolları:

• Kuru mamayı birkaç dakika ılık suda bekletip yumuşat.
• Günlük mamanın bir kısmını dolgulu bir oyuncağa koyup dondur; hem çiğner hem yer.
• Öğün düzenini bozma; yavrunun günlük ihtiyacı bu dönemde de aynıdır.

Yavru bir günden uzun süre hiç yemiyorsa bu diş değişiminden fazlası olabilir; veterinerini ara.

Diş bakımına erken başla

Diş değişimi, yavruyu ağzına dokunulmasına alıştırmak için en iyi zamandır. Günde birkaç saniye dudaklarını kaldırıp dişlerine bak, sonra ödül ver. Kalıcı dişler tamamlandığında diş fırçalamaya geçmek çok daha kolay olur. Ağzında çok sızlayan bir bölge varsa zorlama; birkaç gün sonra tekrar dene.

Ne zaman veterinere gitmeli?

• Süt dişi düşmedi: Kalıcı diş çıktığı halde süt dişi hâlâ yerindeyse (çoğunlukla köpek dişlerinde ve küçük ırklarda). İki diş yan yana kalırsa dişler yanlış yöne büyüyebilir ve kir birikir. Veterinerin genellikle süt dişini çeker; bu işlem çoğu zaman kısırlaştırma ile aynı anestezide yapılır.
• Kötü ağız kokusu sürüyor.
• Yemek yemek istemiyor ya da zorlanıyor.
• Diş eti kanaması durmuyor ya da diş eti çok şiş.
• Kırık bir diş ya da renk değiştiren (gri, pembe) bir diş fark ettiysen.
• Isırma çok sertse ve yönlendirmeye hiç yanıt vermiyorsa; bir eğitmenle görüşmek de iyi olur.

İlk aylardaki veteriner kontrolleri ağız muayenesini de kapsar. Yavru köpeğin ilk veteriner ziyareti için sorularını hazırlarken dişleri de listeye ekle.

Sık sorulan sorular

Yavru köpeğim dişini yuttu, sorun olur mu?

Hayır. Süt dişleri küçüktür ve yutulduğunda zarar vermez.

Diş değişimi sırasında ateşi olur mu?

Diş değişimi tek başına belirgin ateş, ishal ya da halsizlik yapmaz. Bunları görürsen başka bir neden olabilir; veterinerine danış.

Süt dişi sallanıyor, çekebilir miyim?

Hayır. Sallanan süt dişi kendi kendine düşer; çekmeye çalışmak kökü kırabilir ve diş etine zarar verebilir. Kalıcı diş çıktığı halde süt dişi düşmüyorsa veterinerine göster.

Isırma ne zaman geçer?

Kalıcı dişler tamamlandıktan sonra (6–7 ay) çiğneme isteği belirgin şekilde azalır. Bu arada tutarlı yönlendirme yaparsan ısırma alışkanlığa dönüşmez.